Τρίτη, Φεβρουαρίου 14

Τα έθιμα της ανομίας

«Εντείνουν τις κινητοποιήσεις τους οι αγρότες».

Η είδηση που «έπαιξε» περισσότερο αυτή τη βδομάδα, δεν είναι είδηση. Δεν είναι καν ενημέρωση. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι είναι ένα κλισέ, αλλά κάτι τέτοιο την υποτιμά.

Θα ήταν κλισέ, αν αρκούσε να γκουγκλάρετε τη λέξη «αγρότες», για να σας βγάλει την πρόταση αυτούσια και πολλάκις. Επειδή όμως είναι κάτι πολύ παραπάνω, βγαίνει εξίσου αυτούσια και πολλάκις, ακόμα κι αν γκουγκλάρετε τη λέξη «εντείνουν»!

Αν, δε, αναζητήσετε το «κινητοποιήσεις» στις εικόνες του Google, εννοείται πως η οθόνη σας θα γεμίσει τρακτέρ.

Είναι, λοιπόν, θεσμός πλέον. Δηλαδή, η «εντατικοποίηση» των κινητοποιήσεων είναι θεσμός. Η κινητοποίηση των αγροτών από μόνη της έχει τέτοιο ιστορικό βάθος και είναι τόσο αυτονόητη, που είναι ένα κανονικό έθιμο.

Σίγουρα δεν είμαστε η μόνη χώρα στον κόσμο με δυναμικές κινητοποιήσεις κοινωνικών ομάδων ούτε η μόνη που τις αντιμετωπίζει χαλαρά. Δεν είμαστε καν η μόνη χώρα που τις έχει δώσει κάποιου είδους εθιμικό χαρακτήρα.

Πρέπει να είμαστε, όμως, η μόνη χώρα που έχει δώσει στις πιο ακραίας μορφής κινητοποιήσεις και κοινωνικές αναταραχές τα χαρακτηριστικά εθνικής επετείου. Δεν είναι αορίστως «κάτι σαν» έθιμο. Είναι έθιμο, τελεία.

Όπως τα κόκκινα αυγά το Πάσχα.

Τρίτη, Φεβρουαρίου 7

Πιο κοντά στη δραχμή από ποτέ

«Εγώ νομίζω ότι θα πρέπει να γίνει μια συζήτηση επί της ουσίας πολιτική και εθνική που δεν έχει γίνει τα τελευταία επτά χρόνια. Και φυσικά πρέπει να ξεκινήσει η συζήτηση από τη Βουλή. Τα περασμένα χρόνια δαιμονοποιήθηκε μια κουβέντα, εγώ είχα πει ότι και επί δραχμής η Ελλάδα μεγαλούργησε…».

Τάδε έφη ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του κυβερνώντος κόμματος.

Για μία κοινωνία που -ούσα διαχρονικά ακροάτρια ενός πολωτικού δημόσιου λόγου- έχει εκπαιδευτεί να αρκείται στην ετεροπροσδιοριστική πλευρά της πολιτικής, το ξεκάθαρο κοινοβουλευτικό δίπολο αριστερά-δεξιά μετατράπηκε, στα πρώτα στάδια της κρίσης, σε μνημόνιο-αντιμνημόνιο, κατόπιν σε Ευρώπη-Αντιευρώπη και οδεύει ολοταχώς προς ευρώ-δραχμή.

Για να γίνουμε λίγο πιο διευκρινιστικοί, στη Βουλή, όπου δεν νομοθετούμε απλώς, αλλά καθορίζουμε την κατεύθυνση του έθνους μας, ζήτημα δεν είναι πια το μνημόνιο, αφού υπεγράφη και από τους εκπροσώπους των «αγανακτισμένων»· ούτε η ευρωπαϊκή μας προοπτική, καθώς ο κοινοβουλευτικός φιλοευρωπαϊκός λόγος έχει ηττηθεί προ πολλού από τις κραυγές των αντιπάλων του και τα φοβικά σύνδρομα των φορέων του. Ζήτημα είναι -θα γίνει οσονούπω- το νόμισμα.

Το οποίο είναι μάλλον αναμενόμενο, καθώς, πρώτον, είναι το επόμενο υπαρξιακού χαρακτήρα δίλημμα που αναδύεται φυσιολογικά μετά την εμπέδωση του αντιευρωπαϊσμού μας και, δεύτερον, η πραγματικότητα φωνάζει ότι κάτι πρέπει να αλλάξει, τη στιγμή που έχουμε αποφασίσει πως δεν θα αλλάξουμε τίποτα από το κράτος ή τους εαυτούς μας. Οπότε, έμεινε το νόμισμα.

Τετάρτη, Φεβρουαρίου 1

Δικαιώματα χωρίς υποχρεώσεις

Μετά την μεταπολίτευση ένα νέο είδος πολίτη επικράτησε στην κοινωνία μας: ο πολίτης που έχει δικαιώματα χωρίς υποχρεώσεις, αυτός που συναντάς καθημερινά με το που θα βγεις από την πόρτα του σπιτιού σου. Είναι εκείνος που θα πετάξει το πλαστικό μπουκάλι από το παράθυρο του αυτοκινήτου του, γιατί ο οδοκαθαριστής θα το μαζέψει, θα παρκάρει το αυτοκίνητο του πάνω στην ράμπα για τα αναπηρικά αμαξίδια, θα παραβιάσει την σειρά αναμονής στην εφορία, θα έχει τη μουσική στην διαπασών σε ώρες κοινής ησυχίας, γενικά είναι αυτός που αποκαλούμε «παρτάκια» και πού δεν τον ενδιαφέρει τίποτε άλλο πέρα από τον εαυτό του και όσα κλείνουν τα ντουβάρια του σπιτιού του.

Είναι ο ίδιος πού σαν υπάλληλος θα κοιτάξει να λουφάρει εις βάρος των συναδέλφων του, που θα κλέψει την εφορία εις βάρος των συμπολιτών του, θα μπλοκάρει την κυκλοφορία όταν απεργεί -γιατί είναι δικαίωμα του- και θα διεκδικεί δικαιώματα εις βάρος του κοινωνικού συνόλου γιατί έχει ισχυρό συνδικαλιστικό όργανο.

Στην δημιουργία αυτού του φαινομένου συνετέλεσαν πολλοί παράγοντες με πρώτον αυτόν της οικογένειας. Ο ερχομός στην οικογένεια ενός παιδιού σημαίνει ότι όλα προσαρμόζονται στις ανάγκες του. Το νέο μέλος της οικογένειας γίνεται αμέσως και ο απόλυτος άρχοντας, δεν εντάσσεται στις αρχές και τις συνθήκες της, αντίθετα η οικογένεια προσαρμόζεται στις πιο ακραίες επιθυμίες του. Πηγαίνοντας στο σχολείο αυτό που πρωτίστως θα έπρεπε να μάθει είναι η πειθαρχία, όμως βάσει της νέας παιδαγωγικής, η πειθαρχία είναι αντίθετη στην ανάπτυξη της προσωπικότητας. Έτσι ο μαθητής μπορεί να κάνει κατάληψη του σχολείου (δημόσιας περιουσίας). Να προκαλέσει καταστροφές και να μην τιμωρηθεί για τίποτα. Αυτό το άτομο δεν ενηλικιώνεται στα 18 γιατί σε όλα αυτά τα χρόνια κανείς δεν το κατέστησε υπεύθυνο για τις πράξεις του.

Δευτέρα, Ιανουαρίου 30

Χαμένοι στο σπιράλ της ύφεσης

Με την αξιολόγηση ακόμα να εκκρεμεί, κύριο επιχείρημα της κυβέρνησης απέναντι στους εταίρους και την εγχώρια αντιπολίτευση είναι πως τα έσοδα για το 2016 πήγαν καλά. Αυτό είναι, δεν έχει άλλο.

Θα πει κανείς, «είναι λίγο αυτό»;

Ξεκάθαρα, ναι. Δεν αρκεί. Όσο ικανοποιητικό κι αν είναι το πλεόνασμα, από μόνο του, δεν αυξάνει τον βαθμό εμπιστοσύνης στην οικονομία μας.

Να ξεκαθαρίσουμε κάτι εδώ: Πλεόνασμα στα ταμεία του κράτους σημαίνει αποκλειστικώς υφεσιακά μέτρα (αυξημένοι φόροι, μειωμένες δαπάνες). Και, από τη στιγμή που οι αγορές μάς έχουν αποκλείσει ως αναξιόπιστους, είμαστε αναγκασμένοι ως κράτος να παράγουμε κάθε χρόνο λογιστικά πλεονάσματα. Αυτό δεν σημαίνει αυτομάτως ανάπτυξη.

Η λύση στα προβλήματά μας, βεβαίως, είναι οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις -κάτι που έχουμε αναλύσει δεκάδες φορές- ωστόσο, δεν ασχολείται με αυτό η κυβέρνησή μας. Ασχολήθηκαν αρκετά
οι εταίροι μας, στην αρχή της κρίσης, αλλά, αν εμείς δεν θέλουμε, δεν μπορούν εκείνοι να μας αναγκάσουν. Μπορεί να φαίνεται περίεργο στο κοινό των εθνολαϊκιστών, αλλά δεν μπορούν.

Την προσοχή τους πλέον έχουν οι όποιες εγγυήσεις μπορούν να εξασφαλίσουν τα χρήματά τους -και για αυτό θα πιέσουν- γιατί κι εκείνοι έχουν κυβερνήσεις με τετραετείς θητείες, λαούς με προσδόκιμο ζωής σαν το δικό μας και γενικά, σκοτούρες με ορίζοντα εγγύτερο της δικής μας ευημερίας. Για την ακρίβεια, για τη δική μας ευημερία δεν υπάρχει ακόμα ορίζοντας.

Οπότε, συγκεκριμένα, για τις κυβερνήσεις των κρατών-μελών ο αντικειμενικός σκοπός είναι να μην χάσουν τα χρήματα που πόνταραν στην ελληνική οικονομία και να καθυστερήσει η ελληνική χρεοκοπία, η βόμβα της οποίας αφήνεται στους επόμενους.

Τετάρτη, Ιανουαρίου 25

Δυο χρόνια ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ: Δυο χρόνια χαμένα για τον τόπο...

Συμπληρώθηκαν, ήδη, δυο χρόνια από την ανάληψη της εξουσίας από το ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ.

Ας θυμηθούμε, απλώς, την εποχή και τα πολιτικά της συνθήματα, δυο χρόνια πριν…

Άμεσο σκίσιμο των «καταραμένων μνημονίων», άμεση εκδίωξη της «δαιμονικής Τρόικας», χαστούκι στους «αιμοσταγείς τοκογλύφους», πλουσιοπάροχες αυξήσεις «σε όλους», αυτόματο ξεπέρασμα της κρίσης «με ένα νόμο κι ένα άρθρο»…

Και, αμέσως μετά, μας φορτώθηκε και ο ΓιάΝης, θυμάστε;

Με τις «ιδιοφυείς» δημιουργικές του ασάφειες και την αχαλίνωτη αστοχία του, μα με τις διαρκείς ευλογίες και την στήριξη του «αρχηγού» του. Και καταλήξαμε, φυσικά, στο άθλιο τσαλάκωμα όλων αυτών των αυταπατών. Και στην ασταμάτητη κατηφόρα…

Και που βρισκόμαστε, σήμερα, λοιπόν;…

Η οικονομία μας βαριανασαίνει κάτω από το βράχο της υπερφορολόγησης που συνεχώς βαραίνει και της στερεί το ζωτικό οξυγόνο…

Οι επιχειρήσεις μας συνεχίζουν να αναζητούν, χωρίς ουδεμία βάσιμη προοπτική, ένα περιβάλλον σχετικής σταθερότητας και επαρκούς βεβαιότητας…

Η επενδυτική άπνοια αποκτά, πλέον, χαρακτήρα «ακλόνητου καθεστώτος»…

Η εξοργιστικά υψηλή ανεργία επιχειρείται να «καταπολεμηθεί» με διορισμούς ημετέρων και με την σίτιση τους από την εξουθενωμένη, πλέον, κρατική κουτάλα και από τις άδειες τσέπες των φορολογούμενων…

Παρασκευή, Ιανουαρίου 20

Πόσες Ελλάδες τελικά…;

Πόσο σίγουροι είμαστε ότι όλοι αναφερόμαστε στην ίδια χώρα όταν αναλύουμε, προβλέπουμε, ελπίζουμε, προσπαθούμε να πούμε ή να κάνουμε κάτι για τη χώρα που θεωρούμε δική μας…;

Κι η παγωνιά που έφερε ο χιονιάς με το ‘καλημέρα σας’ του 2017, απλώς ανέδειξε πόσο γελοία συνεχίζει να λειτουργεί αυτό το κράτος, αφήνοντας τα πάντα στο περίφημο μίγμα ‘νερό κι αλάτι’…είτε εννοείται όντως χρήσιμο το αλάτι είτε απλώς ως μεταφορά της λήθης, αγαπημένης ‘δραστηριότητας’ τους λαού μας…

Μόνο που με μια πιο προσεκτική ματιά, διαπιστώνουμε εύκολα ότι τελικά δε μιλάμε για μια Ελλάδα όλοι. Έχουμε την ΄τύχη’ να μιλάμε για πολλές πλέον. Για να τις δούμε αναλυτικά:

Μια είναι η Ελλάδα της αναμονής και της αργής επαναφοράς απ’ τις αργίες των γιορτών, όπου όλοι προσπαθούν να επανέλθουν στους ρυθμούς τους με τα οικονομικά να είναι και πάλι σε πρώτη προτεραιότητα και την αισιοδοξία που συνόδευε τις ευχές, να διαλύεται τόσο γρήγορα κι εύκολα που ήταν λες και δεν υπήρξε.

Αυτή είναι η Ελλάδα των επαγγελματιών κι εμπόρων, αυτών που συνήθισαν στα χαστούκια, δούλεψαν περισσότερες ώρες αυτές τις μέρες αλλά το αντίκρισμα σε οικονομική βάση δεν ήταν το ανάλογο και τώρα έμεινε κι η κούραση αντί για ξεκούραση.

Τετάρτη, Ιανουαρίου 18

Καλός πολίτης

Γενάρης 1998. Το απολυτήριο στο χέρι, μια φιλική κουβέντα και συμβουλές από τον καλόκαρδο λοχαγό, ένα φιλικό χτύπημα στην πλάτη και μια ευχή ειπωμένη με αγάπη: Καλός πολίτης!

Για τους περισσότερους, αυτή η στιγμή σηματοδοτούσε ένα νέο ξεκίνημα, για μένα το ξεκίνημα ήταν μερικά χρόνια πριν (ας όψεται που ο πατέρας μου δεν ήταν μεγιστάνας). Η ευχή όμως… Αυτές οι δύο λέξεις, ήταν κάτι διαφορετικό, κάτι που δεν μπορούσε να αποκωδικοποιηθεί εύκολα, τουλάχιστον όχι στη σωστή του διάσταση και όχι από όλους. Για πολλούς είναι δεδομένη η σημασία των δύο λέξεων, για άλλους η μετάφραση έρχεται χρόνια αργότερα, για μερικούς δυστυχώς ποτέ.

Συνέλαβα μετά από 18 χρόνια τον εαυτό μου να αναρωτιέται αν αυτή η ευχή έπιασε, να κάνω την αυτοκριτική μου, μέσα από βιώματα και εμπειρίες που αποκόμισα στην πάροδο των ετών.

Ποιος είναι ο «καλός πολίτης»; Ποια είναι η θέση και ο ρόλος του σε μια οργανωμένη κοινωνία, χτισμένη με καλώς εννοούμενα ιδανικά και αξίες; Ποια είναι η προσφορά του και ποιο το όφελος που αποκομίζει; Κυρίως, που ξεκινάει και πού σταματάει η ευθύνη του για όσα συμβαίνουν γύρω του. Μπερδεμένα πράγματα… Αλλά απόλυτα μετρήσιμα, απόλυτα ξεκάθαρα μόλις βρείς την άκρη να λύσεις την δύσκολη εξίσωση. Δεν έχει τόση σημασία η δική μου αυτοκριτική, αλλά μέσα από αυτή την διαδικασία είδα με μια άλλη ματιά τι συνέβαινε στην Ελλάδα, για όσα χρόνια πίσω μπορώ να την θυμάμαι τουλάχιστον.

Μια Ελλάδα πνιγμένη στην κομπίνα, στην διαφθορά, στον ατομικισμό και στο δόγμα του λιγότερο χειρότερου. Κι ένα motto να κυριαρχεί παντού. «Η Ελλάδα τρώει τα παιδιά της». Γιατί ως γνωστόν, φταίει η Ελλάδα. Επίσης φταίνε οι πολιτικοί. Επίσης οι Αμερικάνοι, οι Γερμανοί, οι Γάλλοι, οι Κινέζοι, οι Μπαγκλαντέζοι, οι Αφρικανοί και καμιά ντουζίνα λαοί ακόμα. Μέσα σε αυτούς, να εξηγούμαστε, δεν περιλαμβάνονται οι Έλληνες. Αυτοί υπήρξαν τα θύματα. Κάποιοι λένε ότι ήταν τα θύματα όλων των παραπάνω. Κάποιοι άλλοι, μέσα σε αυτούς κι εγώ, υποστηρίζουμε ότι βάλαμε τα χεράκια μας και βγάλαμε τα ματάκια μας.

Δευτέρα, Ιανουαρίου 16

Μία Βενεζουέλα με ευρώ...

Αναμφίβολα, υπάρχουν διαφορές ανάμεσα στις περιπτώσεις της Ελλάδας και της Βενεζουέλας. Από την άλλη, οι αρχές του παγκοσμιοποιημένου συστήματος ισχύουν για όλους και επιδρούν παρομοίως σε όλα τα κράτη. Συνεπώς, ανάμεσα στις δύο, υπάρχουν κάποιες συγκεκριμένες ομοιότητες που οφείλουμε να μην αγνοήσουμε, ιδιαίτερα αν αναλογιστούμε τι συμβαίνει τώρα στη Βενεζουέλα.

Και οι δύο χώρες ταλανίζονται αυτή τη στιγμή από δύο κοινά προβλήματα, το ένα εξωγενές και το άλλο ενδογενές, με το ένα να τροφοδοτεί το άλλο, σε έναν φαύλο κύκλο ανασφάλειας και (για την Ελλάδα, δυνάμει) αστάθειας:

Το ένα είναι τα απαγορευτικά επιτόκια δανεισμού από τις αγορές και το άλλο η στενά ελεγχόμενη από το κράτος οικονομία.

Σε ό,τι αφορά το βαθμό του κρατικού ελέγχου, οι περιπτώσεις δεν είναι πανομοιότυπες, όμως, από τη σκοπιά των αγορών, δεν έχει ιδιαίτερη σημασία ο τρόπος, αλλά το αποτέλεσμα της οικονομικής δυσκινησίας. Μπορεί στη χώρα μας να μην έχουμε διατιμημένα τα τρόφιμα, όμως οι απορρέουσες από το κράτος στρεβλώσεις φρενάρουν τις όποιες ελπίδες επανάκαμψής μας, με τον ίδιο τρόπο που το έκαναν και στη Βενεζουέλα. Αμφότερα τα κράτη δεν απελευθερώνουν τις δυνάμεις εκείνες που μπορούν να επανεκκινήσουν την αγορά.

Εκεί, η πτώση του βιοτικού επιπέδου ήταν ραγδαία επειδή το χαμηλό πλαφόν δημιούργησε ελλείψεις στα τρόφιμα, τις οποίες επιτάχυνε με γεωμετρική πρόοδο ο υπερπληθωρισμός, δηλαδή η απουσία ενός «ευρώ».

Τρίτη, Ιανουαρίου 10

Ένας λαός που ψάχνει για «Σώρρες»

Η περίπτωση του Αρτέμη Σώρρα έχει ενδιαφέρον και απασχολεί το πανελλήνιο, όχι τόσο επειδή ένας τύπος ισχυρίζεται ότι έχει μερικά τρις (!), αλλά επειδή βρέθηκαν άνθρωποι που τον ακολουθούν πιστά. Τους ισχυρισμούς τύπου Σώρρα μπορεί να τους ακούσει κανείς και από τον τρελό του χωριού. Ωστόσο, ο τρελός του χωριού δεν έχει οπαδούς να του πληρώνουν τα έξοδα για να κατέβει για βουλευτής.

Αν οι ακόλουθοι του Σώρρα δεν είναι τελείως αφελείς, ώστε να πίστεψαν ότι ο αρχηγός τους έκανε παζάρια με τον πρόεδρο των ΗΠΑ ως πληρεξούσιος του θεού Απόλλωνα, λογικά πίστεψαν τουλάχιστον ότι υπάρχουν κάπου αυτά τα χρήματα. Και ότι από αυτά τα χρήματα θα πληρωθούν τα χρέη τους.

Επειδή όμως, σε αυτή την περίπτωση, δεν υπάρχει «λογικά», η αλήθεια είναι ότι δεν μπορούμε να είμαστε σίγουροι για τα κίνητρα του καθενός. Κάποιοι μπορεί να προσβλέπουν και σε πολιτική καριέρα. Το σημαντικό είναι πως το ζήτημα που έχει δημιουργηθεί, δεν είναι άσχετο με την πορεία που διαγράφουμε ως κοινωνία, εδώ και σαράντα περίπου χρόνια.

Εν προκειμένω, η ιστορία της Ελλάδας από το ’80 και μετά και, πολύ περισσότερο, της ελληνικής κρίσης, έχει επιβεβαιώσει ένα βασικό πράγμα: Την ανευθυνότητά μας.

Ή αλλιώς, το πόσο εύκολα αγνοούμε τις υποχρεώσεις μας.

Γιατί, εδώ που τα λέμε, δεν είναι μόνο οι ακόλουθοι του Σώρρα που (κάνουν πως) πιστεύουν, ότι κάποιος ξαφνικά θα έρθει και, ως δια μαγείας, θα τους απαλλάξει από τα χρέη τους. Αν κρίνουμε από το πώς ψηφίζουμε, οι περισσότεροι από τους μισούς Έλληνες που κάνουν τον κόπο να επισκεφθούν την κάλπη, θεωρούν ότι είναι δυνατό να επανέλθει η ζωή τους σε επίπεδα 2004, χωρίς στο μεταξύ να αλλάξει τίποτα στη χώρα.

Σάββατο, Ιανουαρίου 7

Ο τζίτζικας και ο Μέρμηγκας παίζουν μονόπολη.

Το κείμενο αυτό γράφτηκε τον Σεπτέμβριο του 2013. Δεν βρίσκω σχεδόν τίποτα να χρειάζεται αλλαγή για σήμερα:

Διάβασα μια καταπληκτική συνέντευξη του κου Λαφαζάνη και ένα άρθρο του κου Μπογιόπουλου όπου αναφέρεται ότι “ο ελληνικός λαός έχει πληρώσει σε εγχώριους και ξένους τοκογλύφους και κερδοσκόπους το αστρονομικό ποσό των 772,9δις ευρώ!” και έμεινα μ......ας για τα λαλάκια που έχουμε βγάλει από τις τσέπες μας να πληρώσουμε το χρέος! Μπα! Ποιας χώρας εννοεί; Γιατί για το ελληνικό χρέος δεν έχουμε δώσει ούτε μια δεκάρα!

Επειδή τρία χρόνια μετά το Καστελόριζο ακόμη συζητάμε για επαχθές χρέος και λοιπά, αποφάσισα να αφοσιώσω 773δις λέξεις στην ανωτάτη Συριζο-μπακαλιστική της οικονομίας. Αλλά και πάλι εγώ εκεί κατέληξα στα δικά μου. Όσο και να μου ανοίγει το μυαλό ο Λαφαζάνης και ο Αλέξης και ο συγγραφέας του “ηλίθιου”, εγώ εκεί να σκέφτομαι το έλλειμμα, και όχι το χρέος. Αν μπορείτε να βοηθήσετε αφήστε ένα σχόλιο με υβριστικό, ρατσιστικό ή διαφημιστικό περιεχόμενο στο πλαίσιο διαλόγου παρακάτω.